پروتوکل های کنترل عفونت در دندانپزشکی -بخش دوم

پروتوکل های کنترل عفونت در دندانپزشکی -بخش دوم

پروتوکل های کنترل عفونت در دندانپزشکی بخش دوم

وسایل حفاظت شخصی

وسایل حفاظت شخصی به منظور حفاظت پوست و غشاهای مخاطی چشم ها، بینی و دهان کارکنان دندانپزشکی در مقابل تماس با خون یا سایر مواد بالقوه عفونی طراحی شده اند. این وسایل شامل دستکش، ماسک، عینک محافظ، شیلد صورت و گان هستند. وسایل حفاظت شخصی که قابل استفاده مجدد هستند (مثل عینک محافظ و شیلد صورت) باید هر زمان که آلودگی قابل رویت داشتند، با آب و صابون شسته و ضدعفونی شوند. کارکنان باید در خصوص نحوه پوشیدن و خارج کردن ایمن وسایل حفاظت فردی آموزش ببینند. لازم است که کارکنان قبل از خروج از محل درمان بیمار، وسایل حفاظت شخصی خود را خارج نمایند.

در حین انجام بعضی از اقدامات دندانپزشکی، قطرات بزرگی از آب، بزاق و خون بیمار به فضا وارد می شود. این ترشحات، اغلب مسافت کوتاهی را طی کرده و به سرعت روی کف و سطوح می نشینند اما ممکن است ائروسل هم تولید کنند. آئروسل ها ذرات کوچک تر از 92 میکرون هستند که می توانند به مدت طولانی در هوا باقی بمانند و سپس وارد دستگاه تنفسی شوند . استفاده از رابردم های دندانپزشکی و مکنده های قوی با حجم بالا می توانند انتشار قطرات، ترشحات و آئروسل ها را به حداقل برسانند. در طی درمانهایی که احتمال تولید ترشح یا آئروسل وجود دارد، کارکنان باید از ماسک جراحی که روی دهان و بینی را می پوشاند و عینک محافظ یا شیلد صورت استفاده کنند. ماسک باید در بین بیماران و هر زمان که آلوده و خیس شد تعویض شود.

توصیه می شود از ماسک هایي که توانایی بالایی در فیلتراسیون ذرات سه میکرونی و کمتر از آن را داشته باشند، استفاده گردد. از انواع ماسک ها می توان به ماسک های پزشکی (جراحی)، N95  و FFP2 اشاره کرد.

ماسک های پزشکی:

این نوع ماسکها از انتشار عفونت بین بیمار و پرسنل بهداشتی- درمانی پیشگیری میکنند. این نوع ماسکها به طور معمول در شرایط عادی استفاده می شوند نه در مناطق با طغیان و شیوع بالای یک بیماری واگیر تنفسی.  البته در هنگام شیوع بیماری جهت کنترل انتشار بیماری در افراد عادی نیز کاربرد دارد. این نوع ماسکها با صورت به طور کامل متناسب نبوده و هنگام دم میزان زیادی از هوای آلوده میتواند از فضای بین ماسک و صورت وارد ریه فرد شود.

اطلاعات زیر جهت کاربرد ماسک ها در محیط های انجام مراقبت بهداشتی توصیه می شود

  1. ماسک باید به اندازه صورت باشد. و همچنین مقاومت زیاد در برابر مایعات و قابلیت تنفس مناسب داشته باشد و هنگام تنفس درون دهان فرو نرود.
  2. ماسک را با دقت روی صورت قرار دهید تا دهان و بینی را بپوشانید و کاملاً گره بزنید یا محکم کنید تا هرگونه شکاف بین صورت و ماسک به حداقل برسد.
  1. هنگام استفاده، از لمس کردن ماسک خودداری کنید.
  2. (ماسک را با استفاده از تکنیک مناسب جدا کنید )یعنی جلو ماسک را لمس نکنید بلکه بند آن را از پشت جدا کنید.
  1. دستها را بعد از برداشتن ماسک یا هر زمان که سهوا ماسک خود را لمس کردید (اگر ماسک به وضوح آلوده باشد)، با استفاده از مایع ضد عفونی کننده حاوی الکل یا صابون و آب تمیز کنید.
  2. ماسک ها را به محض مرطوب یا خیس شدن با ماسک تمیز و خشک جدید جایگزین کنید. ماسک خیس کارایي ندارد زیرا زمانی که ماسک خیس مي شود نفوذ پذیري آن نسبت ذرات آئروسل حاوي میکروارگانیسم افزایش مي یابد و همچنین ماسک خیس در مقابل تنفس ایجاد مقاومت مي کند و با افزایش مقاومت تنفسي، هوا (احتمالا آلوده )از کناره هاي ماسک وارد دهان مي شود و عملا ماسک کارآیي خود را از دست مي دهد.
  3. از ماسک های یکبار مصرف دوباره استفاده نکنید.
  4. ماسک های یکبار مصرف را بعد از هر بار مصرف و بلافاصله پس از جدا کردن آنها دور بیندازید.

ماسک های جراحی معمولا از فرد در برابر سل حفاظت نمی کنند. هنگام مداوای فرد مشکوک یا مبتلا به سل لازم است که از ماسک های مخصوص مثل رسپیراتور N95 استفاده کرد.

ماسکهای N95 و FFP2

این ماسکها میبایست به طور کامل روی صورت بچسبد، نشتی نداشته باشند و آزمون نشت بندی هر بار قبل از استفاده انجام شود. این ماسکها فرد را در برابر گرد و غبار، میست، فیوم، و بیو آئروسول محافظت میکند. ماسکهای N95 حداقل 95 درصد ذرات معلق با اندازه 3/0  میکرون را حذف میکند. ماسکهای FFP2 از نظر حفاظتی حداقل 94 درصد ذرات معلق را حذف میکند.  ماسکهای N95 در برابر مواد روغنی مقاوم نمی باشند اما ماسکهای FFP2 مقاوم میباشند.  محافظت تنفسی در قالب ماسک های گرد و غباریکبار مصرف در سه رتبه تنفس قرار می گیرد : FFP1, FFP2, and FFP3 

نکته 1 : FFP  مخفف " Filtering Piece Face " است و شماره آن میزان سطح محافظت را نشان می دهد.

نکته 2 : سوپاپ روی ماسک (مانند تصویر) به منظور تسهیل خروج هوای بازدمی از سوپاپ به جای کناره های ماسک میباشد. عموما سوپاپ روی ماسک با فیلتر اشتباه گرفته میشود.

عینك محافظ

عینک محافظ برای دندانپزشک و دستیار وی توصیه می شود. استفاده از عینک محافظ باعث محافظت چشم ها از خطرات احتمالي حین کار مي شود. پس باید قابلیت محافظت از  چشمها در جهت جلو و اطراف را داشته باش. پاتوژن هایي که به صورت آئروسل ها درآمده باشند از جمله ویروس هرپس و استافیلوکوک، در صورت عدم استفاده از عینک محافظ قادر به ایجاد بیماري در چشم ها هستند.

عینک محافظ باعث جلوگیري از برخورد تراشه هاي آمالگام، دندان، تکه های سیم ارتودنسی و همچنین جلوگیري از پاشیدن قطرات آلوده دهان، به چشم ها مي شود. عینک محافظ مانع پاشیده شدن مواد شیمیایي مورد استفاده در دندانپزشکي به چشم مي شود. افراد عینکي نیز باید از عینک محافظ بر روي عینک خود استفاده نمایند یا پوشش صورت(شیلد) را براي محافظت انتخاب کنند.

عینک در اثر کار کردن و پاشیدن قطرات در حین کار خیس شده، باعث دید کم در ناحیه عمل مي شوند. براي پیشگیري از بروز خطرات احتمالي بهتر است عینک در حین کار تمیز شود ولي پس از اتمام کار، بهتراست عینک محافظ قابلیت اتوکلاو کردن داشته باشد، درغیر این صورت ضدعفوني کردن عینک پیشنهاد مي شود. ضدعفوني عینک باید بر اساس دستورالعمل کارخانه سازنده صورت گیرد. براي محافظت چشم ها دو راه وجود دارد:

-1 استفاده از عینک محافظ

-2 استفاده از پوشش صورت (یا شیلد)

نکته:

- استفاده از عینک هنگام شستن وسایل و تمیز کردن آن ها توصیه می شود.

-استفاده از پوشش صورت هیچ گاه نمي تواند جایگزین استفاده از ماسک شود چرا که ماسک علاوه بر محافظت فیزیکي بیني و دهان مانع از ورود آئروسل ها به سیستم تنفسي میشود.

 

گان

در خصوص پاتوژن های منتقل شونده توسط خون، پوشیدن گان زمانی لازم است که احتمال پاشیده شدن یا اسپری خون یا سایر ترشحات بدن بیمار وجود داشته باشد. در این موارد لازم است از گان با آستین بلند استفاده کرد. گان باید در بین بیماران و هر زمان که آلوده و خیس شد تعویض شود.

دستکش

پوشیدن دستکش براي جلوگیري از آلودگي دست ها و انتقال آن به بیماران الزامي است.  پوشیدن دستکش، نیاز به شستشوی دست را برطرف نمی کند.  بلافاصله قبل و بعد از پوشیدن دستکش باید بهداشت دست انجام گیرد. دستکش ممکن است دارای پارگی های کوچک یا نامشخص باشد یا در حین استفاده پاره شود. از طرفی دست ها ممکن است هنگام خارج کردن دستکش آلوده شوند. خارج کردن دستکش باید به آرامی و با رعایت اصول احتیاطی انجام شده و پس از آن نیز بهداشت دست ها رعایت شود. توصیه شده که در هنگام انجام اعمال جراحی بهتر است که از دو جفت دستکش استفاده شود. هر زمان که احتمال آلودگی دست به خون و ترشحات بیمار وجود دارد، حتما باید دستکش پوشیده شود.

انواع دستکش و موارد کاربرد آنها

- دستکش های لاتکس

-این نوع دستکش ها می توانند با سخت شدن مواد قالبگیری پلی وینیل سالوکسان تداخل کنند، اما دستکش های وینیل مصنوعی روی سخت شدن این مواد تاثیر منفی ندارند. دندانپزشکان باید از سازگاری شیمیایی مواد سازنده دستکش با مواد دندانپزشکی موجود در بازار، اطلاع داشته باشند.

-پس از استفاده از محصولات الکلی دست باید کاملا خشک باشد زیرا وجود رطوبت می تواند خطر پارگی این دستکش ها را افزایش دهد.

-در دستکش های استریل جراحی چسبندگی به پاتوژن های آلوده کننده زخمهای جراحی کمتر از دستکش معاینه است.

دستکش هاي غیر لاتکس

این نوع دستکش ها در مواقعي که حساسیت تماس با دستکش هاي معمولي ایجاد شود، پیشنهاد مي گردند.

دستکش هاي وینیل و نیتریل در این دسته قرار دارند.

انتخاب دستکش به نوع درماني که قرار است انجام شود بستگي دارد.

رعایت کنترل عفونت هنگامي که دستکش به دست دارید:

هنگام کار بر روي بیمار در مواردي ممکن است به سطوح دیگر دست بزنید، از جمله مي توان به باز کردن کابینت ها، نوشتن نکته اي در پرونده بیمار یا جواب دادن به تلفن اشاره نمود.دراین گونه موارد، بهترین راه پوشیدن دستکش هاي نایلوني بر روي دستکش هاي فعلي است ولي تدابیر دیگري نیز در این زمینه وجود دارد:

  • بهتر است قبل از شروع کار براي بیمار تمامي وسایل مورد نیاز پیش بیني شود و در سینی ابزار قرار گیرد چرا که در وقت صرفه جویي مي شود و خطر انتقال عفونت به حداقل مي رسد.
  • در عین حال براي باز کردن درب کابینت ها مي توان از ابزار خاص استفاده نمود. بدیهي است که این ابزار باید بلافاصله پس از اتمام کار به خوبي ضد عفوني و یا استریل شود.
  • در صورتي که بخواهید ظرفي را باز کنید می توانید ظرف مورد نظر را با دستمال کاغذی یا گاز استریل بگیرید. توجه نمائید که دستتان قبلا خشک باشد. در صورتي که دستمال کاغذي یا گاز، مرطوب شود ظرف مورد نظر باید قبل از پذیرش بیمار بعدي ضد عفوني گردد.
author
تیم آرکا افشان

مدیریت محتوا